Femur şaft kırığı nedir?

Femur şaftı, uyluk kemiğinin kalça ve diz arasında kalan uzun orta bölümüdür. Vücudun taşıdığı yükün büyük kısmı bu bölgeden geçtiği için oldukça dayanıklı bir yapıya sahiptir.

Bu nedenle sağlıklı bir femurun şaft kısmında kırık oluşabilmesi için genellikle yüksek enerjili bir travma gerekir. Trafik kazaları, yüksekten düşmeler ve ciddi spor yaralanmaları bu kırıkların en sık nedenleri arasında yer alır.

Femur şaft kırıkları tek parçalı olabileceği gibi, kemiğin birden fazla parçaya ayrıldığı kompleks kırıklar şeklinde de görülebilir. Bazı olgularda kırık cilt bütünlüğünü bozarak açık kırık şeklinde ortaya çıkabilir.

Distal femur kırığı nedir?

Distal femur, uyluk kemiğinin diz eklemine komşu olan alt bölümüdür. Bu bölgede meydana gelen kırıklar diz hareketlerini doğrudan etkileyebilir.

Bazı distal femur kırıkları yalnızca kemiğin alt kısmını ilgilendirirken, bazıları diz eklem yüzeyine kadar uzanabilir. Eklem yüzeyini etkileyen kırıklarda anatomik dizilimin korunması büyük önem taşır. Aksi durumda ilerleyen dönemlerde diz hareketlerinde kısıtlılık, ağrı ve eklem kireçlenmesi gelişebilir.

İleri yaş grubunda görülen distal femur kırıkları çoğunlukla osteoporoza bağlı düşük enerjili travmalar sonucunda oluşurken, genç bireylerde daha çok yüksek enerjili yaralanmalar görülmektedir.

Femur kırıkları neden oluşur?

Femur kırıkları farklı yaş gruplarında farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

En sık görülen nedenler şunlardır:

• Trafik kazaları
• Motosiklet ve bisiklet kazaları
• Yüksekten düşme
• Spor yaralanmaları
• İş kazaları
• Uyluğa alınan şiddetli darbeler
• Osteoporoz nedeniyle oluşan basit düşmeler
• Kemik tümörleri veya kemik yapısını zayıflatan hastalıklar
• Diz protezi çevresinde meydana gelen travmalar

İleri yaşta kemik yoğunluğunun azalması, femurun daha düşük enerjili travmalarda bile kırılmasına neden olabilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Femur kırıkları her yaşta görülebilmekle birlikte bazı kişilerde risk daha yüksektir.

Risk grubunda bulunan kişiler şunlardır:

• İleri yaştaki bireyler
• Osteoporoz hastaları
• Trafikte aktif araç kullanan kişiler
• Motosiklet kullanıcıları
• Temas sporlarıyla uğraşan sporcular
• Yüksekten çalışma gerektiren meslek grupları
• Denge bozukluğu bulunan hastalar
• Daha önce ciddi kemik yaralanması geçiren kişiler

Genç hastalarda kırıkların büyük bölümü yüksek enerjili travmalar sonucu gelişirken, ileri yaş grubunda ev içerisinde meydana gelen basit düşmeler bile femur kırığına neden olabilir.

Femur kırıkları nasıl sınıflandırılır?

Femur kırıkları yerleşim yerine ve kırığın yapısına göre sınıflandırılır.

Şaft kırıkları;

• Transvers (düz)
• Spiral
• Oblik
• Parçalı
• Segmenter
• Açık
• Kapalı

şeklinde görülebilir.

Distal femur kırıkları ise;

• Eklem dışı kırıklar
• Eklem içine uzanan kırıklar
• Parçalı kırıklar
• Kondilleri etkileyen kırıklar
• Protez çevresinde gelişen kırıklar

olarak değerlendirilebilir.

Bu sınıflandırma uygulanacak tedavi yönteminin belirlenmesinde yol göstericidir.

Femur kırıklarının belirtileri nelerdir?

Femur kırıkları çoğu zaman şiddetli belirtilerle kendini gösterir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Uyluk veya diz çevresinde ani başlayan ağrı
• Ayağa kalkamama
• Yaralı bacağa yük verememe
• Bacakta şekil bozukluğu
• Şişlik
• Morarma
• Hareket ettirmekle artan ağrı
• Bacağın kısa görünmesi
• Ayağın normalden farklı yöne dönmesi
• Açık kırıklarda ciltte yara oluşması

Bazı hastalarda kırık bölgesindeki yoğun kanama nedeniyle ciddi şişlik gelişebilir. Bu nedenle özellikle yüksek enerjili travmalar sonrasında ayrıntılı değerlendirme yapılması önemlidir.

Femur kırıkları nasıl teşhis edilir?

Tanı, hastanın şikâyetleri ve yaralanmanın nasıl gerçekleştiğinin öğrenilmesiyle başlar.

Fizik muayene sırasında;

• Bacağın duruşu incelenir.
• Şişlik ve deformite değerlendirilir.
• Diz ve kalça hareketleri kontrol edilir.
• Damar dolaşımı değerlendirilir.
• Sinir fonksiyonları incelenir.
• Açık yara olup olmadığı araştırılır.

Kesin tanı için ilk tercih edilen görüntüleme yöntemi direkt röntgendir.

Parçalı kırıklar veya diz eklemine uzanan distal femur kırıklarında bilgisayarlı tomografi ayrıntılı değerlendirme sağlayabilir. Yumuşak doku yaralanmalarının düşünüldüğü seçilmiş hastalarda manyetik rezonans görüntüleme de kullanılabilir.

Femur kırıkları nasıl tedavi edilir?

Tedavi planı hazırlanırken yalnızca kırığın yeri değil, hastanın genel sağlık durumu ve yaşam beklentileri de dikkate alınır.

Karar verilirken şu faktörler değerlendirilir:

• Hastanın yaşı
• Kırığın bulunduğu bölge
• Yer değiştirme miktarı
• Parçalanma derecesi
• Açık veya kapalı kırık olması
• Diz ekleminin etkilenmesi
• Kemik kalitesi
• Eşlik eden yaralanmalar

Erişkinlerde görülen femur kırıklarının büyük bölümü cerrahi yöntemlerle tedavi edilir. Bunun temel amacı hastanın mümkün olan en kısa sürede güvenli şekilde hareket edebilmesini sağlamaktır.

Cerrahi dışı tedavi mümkün müdür?

Bazı özel durumlarda cerrahi uygulanmadan tedavi planlanabilir.

Cerrahi dışı tedavi daha çok;

• Yer değiştirmemiş bazı kırıklarda
• Cerrahi riskinin çok yüksek olduğu hastalarda
• Çocuk hastalarda görülen belirli femur kırıklarında

tercih edilebilir.

Bu süreçte hastanın düzenli kontrol edilmesi, kırığın pozisyonunun korunup korunmadığının takip edilmesi ve uygun zamanda rehabilitasyona başlanması önemlidir.

Femur şaft kırıkları nasıl ameliyat edilir?

Şaft kırıklarında en sık uygulanan yöntem kemiğin iç kanalına yerleştirilen özel metal çivilerle yapılan tespittir.

Bazı kırıklarda ise;

• Plak ve vida sistemleri
• Dış sabitleyiciler
• Geçici stabilizasyon yöntemleri

tercih edilebilir.

Cerrahide amaç;

• Bacağın uzunluğunu korumak
• Kırık parçalarını anatomik olarak hizalamak
• Sağlam bir tespit sağlamak
• Hastanın erken hareket etmesine olanak tanımaktır.

Distal femur kırıkları nasıl ameliyat edilir?

Distal femur kırıkları diz eklemine yakın olduğu için cerrahi planlama daha ayrıntılı yapılır.

Kırığın yapısına göre;

• Kilitli plak sistemleri
• İntramedüller çiviler
• Vida uygulamaları
• Birden fazla implantın birlikte kullanıldığı yöntemler

tercih edilebilir.

Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklarda amaç yalnızca kemiğin kaynaması değil, diz ekleminin düzgün çalışmasını sağlayacak anatomik dizilimin yeniden oluşturulmasıdır.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Femur kırıklarında ameliyat sonrasında planlanan rehabilitasyon tedavinin önemli bir bölümünü oluşturur.

İyileşme sürecinde;

• Ağrı kontrolü sağlanır.
• Şişlik azaltılmaya çalışılır.
• Kan dolaşımını destekleyen egzersizlere başlanır.
• Kas kaybını önleyici çalışmalar yapılır.
• Diz ve kalça hareket açıklığı artırılır.
• Yürüteç veya koltuk değneği kullanımı planlanır.
• Bacağa verilecek yük kontrollü olarak artırılır.

Hastanın günlük yaşama dönüş süresi kırığın tipi, uygulanan tedavi ve kemik iyileşme hızına göre değişebilir.

Femur kırıklarının olası komplikasyonları nelerdir?

Her kırıkta olduğu gibi femur kırıklarında da bazı komplikasyonlar gelişebilir.

Bunlar arasında;

• Geç kaynama
• Kaynamama
• Yanlış pozisyonda kaynama
• Enfeksiyon
• Diz hareketlerinde kısıtlılık
• Kalça hareketlerinde azalma
• Bacak boyunda farklılık
• İmplant problemleri
• Damar ve sinir yaralanmaları
• Derin ven trombozu
• Kas güçsüzlüğü

yer alabilir.

Erken tanı, doğru cerrahi teknik ve düzenli rehabilitasyon bu risklerin azaltılmasına katkı sağlar.

Femur kırıkları önlenebilir mi?

Tüm femur kırıklarını önlemek mümkün değildir. Ancak bazı önlemler kırık riskini azaltabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• Trafikte emniyet kemeri kullanmak
• Motosiklet kullanırken koruyucu ekipman tercih etmek
• Ev içinde düşme riskini azaltacak düzenlemeler yapmak
• Denge ve kas güçlendirme egzersizleri uygulamak
• Osteoporoz açısından düzenli değerlendirilmek
• Kemik sağlığını destekleyen beslenme alışkanlıkları edinmek
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak

Sık Sorulan Sorular

Femur kırıkları her zaman ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Bazı seçilmiş hastalarda cerrahi dışı tedavi uygulanabilir. Ancak erişkinlerde görülen şaft ve yer değiştirmiş distal femur kırıklarının büyük bölümünde cerrahi tedavi tercih edilir.

Femur kırığı ne kadar sürede iyileşir?

İyileşme süresi hastanın yaşı, kırığın tipi, kemik kalitesi ve uygulanan tedaviye göre değişebilir. Kemik kaynaması tamamlandıktan sonra kas gücünün ve hareket açıklığının yeniden kazanılması için rehabilitasyon süreci devam edebilir.

Ameliyattan sonra ne zaman yürünebilir?

Ayağa kalkma zamanı uygulanan cerrahi yönteme ve kırığın özelliklerine göre değişir. Uygun hastalarda kontrollü yürüme çalışmaları erken dönemde başlatılabilir.

Femur kırıkları kalıcı sakatlık bırakır mı?

Erken tanı, doğru tedavi ve düzenli fizik tedavi ile birçok hasta günlük yaşamına geri dönebilmektedir. Ancak ciddi parçalı kırıklar veya eşlik eden yaralanmalar iyileşme sürecini uzatabilir.

Sonuç

Femur şaft ve distal uç kırıkları, hareket sistemini doğrudan etkileyen önemli ortopedik yaralanmalardır. Kırığın tipi, yerleşimi ve hastanın genel sağlık durumu tedavi planını belirleyen en önemli unsurlardır. Günümüzde uygulanan modern cerrahi teknikler ve rehabilitasyon programları sayesinde birçok hasta güvenli şekilde yeniden yürüyebilmekte ve günlük yaşam aktivitelerine dönebilmektedir. Başarılı bir tedavi için erken tanı, doğru cerrahi planlama ve düzenli takip büyük önem taşır.