El Bileği Kırığı Nedir?

El bileği, ön kol kemikleri olan radius ve ulna ile el bileğini oluşturan küçük karpal kemiklerden meydana gelir. El bileği kırıkları en sık radius kemiğinin el bileğine yakın bölümünde görülür ve bu bölge distal radius olarak adlandırılır.

Kırıklar;

• Yer değiştirmemiş (stabil) kırıklar
• Yer değiştirmiş kırıklar
• Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklar
• Parçalı kırıklar
• Açık kırıklar

şeklinde farklı tiplerde olabilir.

Kırığın tipi uygulanacak tedavi yöntemini doğrudan etkiler.

El Bileği Kırıkları Neden Oluşur?

El bileği kırıklarının en sık nedeni düşmelerdir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• El üzerine düşme
• Spor yaralanmaları
• Trafik kazaları
• İş kazaları
• Bisiklet ve motosiklet kazaları
• Kayma ve düşmeler
• Yüksekten düşme
• Osteoporoz nedeniyle gelişen düşük enerjili travmalar

Genç bireylerde yüksek enerjili travmalar ön plandayken, ileri yaşta kemik erimesine bağlı düşük enerjili düşmeler daha sık görülmektedir.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

El bileği kırıkları her yaş grubunda görülebilir.

Risk altında bulunan kişiler şunlardır:

• Osteoporozu olan bireyler
• İleri yaş hastalar
• Sporcular
• Kayak ve snowboard yapanlar
• Bisiklet kullanıcıları
• İnşaat ve ağır iş çalışanları
• Çocuklar ve ergenler

Kadınlarda menopoz sonrasında osteoporoz gelişimine bağlı olarak distal radius kırıkları daha sık görülmektedir.

El Bileği Kırığının Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler travmanın şiddetine ve kırığın tipine göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• El bileğinde ani ağrı
• Hızla gelişen şişlik
• Morarma
• El bileğini hareket ettirememe
• Kavrama gücünde azalma
• Şekil bozukluğu
• Dokunmakla hassasiyet
• Parmak hareketlerinde zorlanma

Yer değiştirmiş kırıklarda el bileğinde belirgin şekil bozukluğu görülebilir.

El Bileği Kırığı Sonrası Ne Yapılmalıdır?

El bileği yaralanması sonrasında kırık şüphesi varsa el zorlanmamalıdır.

İlk aşamada;

• El bileği mümkün olduğunca hareketsiz tutulmalıdır.
• Şişliği azaltmak amacıyla soğuk uygulama yapılabilir.
• El kalp seviyesinden yukarıda tutulabilir.
• Ağrıya rağmen bilek zorlanmamalıdır.
• En kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kırığı yerine oturtmaya çalışmak veya bileği zorlayarak hareket ettirmek ciddi komplikasyonlara neden olabilir.

El Bileği Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, hastanın öyküsü ve fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında hekim;

• Şişliği değerlendirir.
• Hassasiyet noktalarını belirler.
• Parmak hareketlerini inceler.
• Sinir ve damar muayenesi yapar.
• Açık yara olup olmadığını kontrol eder.

Tanıda en sık kullanılan görüntüleme yöntemi direkt röntgendir.

Gerekli durumlarda;

• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

istenebilir.

Özellikle eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklarda bilgisayarlı tomografi cerrahi planlama açısından önemli bilgiler sağlayabilir.

El Bileği Kırıkları Hangi Yaralanmalarla Birlikte Görülebilir?

Bazı hastalarda kırık tek başına bulunmaz.

Eşlik edebilecek yaralanmalar şunlardır:

• Skafoid kırıkları
• El bileği bağ yaralanmaları
• Ulnar stiloid kırıkları
• Distal radioulnar eklem yaralanmaları
• Sinir yaralanmaları
• Tendon yaralanmaları

Bu nedenle ayrıntılı muayene büyük önem taşır.

Cerrahi Dışı Tedavi Seçenekleri

Yer değiştirmemiş veya uygun şekilde yerine oturtulabilen stabil kırıklarda cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.

Başlıca yöntemler şunlardır:

• Alçı tedavisi
• Atel uygulaması
• Kapalı redüksiyon (kırığın yerine oturtulması)
• Düzenli röntgen kontrolleri
• Parmak hareket egzersizleri

Tedavi süresince kırığın pozisyonu belirli aralıklarla kontrol edilir.

El Bileği Kırığı Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Cerrahi tedavi aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

• Yer değiştirmiş kırıklar
• Eklem yüzeyini ilgilendiren kırıklar
• Açık kırıklar
• Parçalı kırıklar
• Kapalı yöntemle düzgün hizalanamayan kırıklar
• Tedavi sırasında yeniden kayma gelişen kırıklar
• Sinir veya damar basısının eşlik ettiği yaralanmalar

Cerrahi karar; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, kırığın tipi ve kemik kalitesi dikkate alınarak verilir.

El Bileği Kırığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Cerrahi tedavide amaç kırık parçalarını anatomik konumuna getirerek kemik iyileşmesini sağlamaktır.

Uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

• Plak ve vida ile tespit
• Kirschner telleri (K-teli)
• Eksternal fiksatör uygulaması
• Kombine cerrahi teknikler

Günümüzde birçok distal radius kırığında anatomik kilitli plak sistemleri tercih edilmektedir. Kullanılacak yöntem kırığın özelliklerine göre belirlenir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

İyileşme süresi kırığın tipine ve uygulanan tedaviye göre değişebilir.

Genel olarak;

• Parmak hareketlerine erken dönemde başlanır.
• El belirli süre yüksekte tutulur.
• Dikiş bakımı düzenli yapılır.
• Fizik tedavi ve el rehabilitasyonu uygulanabilir.
• Ağır kaldırma ve zorlayıcı aktivitelerden geçici süre kaçınılır.
• Kontrol röntgenleriyle kemik kaynaması takip edilir.

El bileği hareketlerinin tamamen normale dönmesi birkaç ay sürebilir.

El Bileği Kırıkları Tedavi Edilmezse Ne Olabilir?

Uygun tedavi edilmeyen kırıklar çeşitli sorunlara yol açabilir.

Bunlar arasında:

• Kırığın yanlış kaynaması
• Kalıcı şekil bozukluğu
• Hareket kısıtlılığı
• Kavrama gücünde azalma
• Sürekli ağrı
• El bileği kireçlenmesi
• Sinir sıkışmaları
• El bileğinde dengesizlik

yer alabilir.

Bu nedenle kırıkların düzenli takip edilmesi önemlidir.

El Bileği Kırıklarından Korunmak Mümkün müdür?

Her kırığı önlemek mümkün olmasa da risk azaltılabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• Osteoporoz tedavisinin ihmal edilmemesi
• Düzenli egzersiz yapılması
• Kaygan zeminlerde dikkatli olunması
• Spor sırasında koruyucu ekipman kullanılması
• Ev içinde düşmeye neden olabilecek engellerin kaldırılması
• D vitamini ve kalsiyum açısından yeterli beslenmeye dikkat edilmesi

İleri yaş bireylerde düşmeleri önlemeye yönelik yaşam alanı düzenlemeleri önemli fayda sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

El bileği kırığı alçısız iyileşebilir mi?

Bazı çok küçük ve stabil kırıklarda özel ateller kullanılabilir. Ancak hangi tedavinin uygun olduğuna ortopedi uzmanı karar vermelidir.

El bileği kırığı ne kadar sürede kaynar?

Kemik kaynama süresi yaşa, kırığın tipine ve tedavi yöntemine göre değişmekle birlikte genellikle birkaç hafta içinde kaynama başlar. Fonksiyonların tamamen geri kazanılması ise daha uzun sürebilir.

Ameliyat olmadan tedavi mümkün müdür?

Evet. Yer değiştirmemiş ve stabil kırıkların önemli bir kısmı alçı veya atel ile tedavi edilebilir. Ancak her kırık bu yöntem için uygun değildir.

Ameliyat sonrası plak ömür boyu kalır mı?

Her hastada plak çıkarılması gerekmez. Şikâyete neden olmayan implantlar çoğu zaman yerinde bırakılabilir. Gereklilik durumunda çıkarılması ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilir.

El bileği kırığı sonrasında fizik tedavi gerekli midir?

Birçok hastada fizik tedavi ve el rehabilitasyonu, hareket açıklığının geri kazanılması ve kas gücünün artırılması açısından önemli katkı sağlar.

El bileği kırıkları, doğru tedavi edilmediğinde el fonksiyonlarını kalıcı olarak etkileyebilen yaygın ortopedik yaralanmalardır. Erken tanı, kırığın doğru sınıflandırılması ve kişiye özel tedavi planlaması sayesinde çoğu hastada başarılı sonuçlar elde edilebilir. El bileğinde şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik veya hareket kaybı geliştiğinde vakit kaybetmeden ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması, uygun tedavi ve sağlıklı iyileşme süreci açısından büyük önem taşır.