Sinir Yaralanması Nedir?

Sinirler, beyin ve omurilikten gelen elektriksel uyarıları kaslara ileten ve dokulardan gelen duyu bilgilerini merkezi sinir sistemine taşıyan yapılardır.

El ve ön kol bölgesinde en sık etkilenen sinirler şunlardır:

• Median sinir
• Ulnar sinir
• Radyal sinir

Bu sinirlerden birinin yaralanması; his kaybı, kas güçsüzlüğü ve ince el hareketlerinde bozulmaya neden olabilir.

Sinir yaralanmaları;

• Gerilme
• Ezilme
• Kısmi kesi
• Tam kesi

şeklinde farklı derecelerde görülebilir.

Sinir Yaralanmaları Neden Oluşur?

Sinir yaralanmaları çoğunlukla travmaya bağlı gelişir.

En sık nedenler şunlardır:

• Cam kesileri
• Bıçak yaralanmaları
• İş kazaları
• Trafik kazaları
• Spor yaralanmaları
• Ezilme yaralanmaları
• Makine kazaları
• Kemik kırıkları
• Ateşli silah yaralanmaları

Bazı sinir yaralanmaları ise uzun süreli bası sonucu gelişen sinir sıkışmalarından farklıdır ve akut travmaya bağlı ortaya çıkar.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

Sinir yaralanmaları her yaşta görülebilir.

Risk altında bulunan kişiler arasında:

• Sanayi çalışanları
• İnşaat işçileri
• Marangozlar
• Kasaplar
• Cam işçileri
• Mutfak çalışanları
• Sporcular
• Motorlu araç kullanıcıları

yer alır.

Kesici ve delici aletlerle çalışan kişilerde risk daha yüksektir.

Sinir Yaralanmalarının Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler yaralanan sinire ve hasarın derecesine göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Uyuşma
• Karıncalanma
• His kaybı
• Kas güçsüzlüğü
• Parmağı veya eli hareket ettirmede zorlanma
• Kavrama gücünde azalma
• İnce el becerilerinde bozulma
• Elektrik çarpması benzeri his
• Parmaklarda koordinasyon kaybı

Tam sinir kesilerinde his kaybı ve hareket kaybı daha belirgin olabilir.

Hangi Sinirin Yaralandığına Göre Belirtiler Değişir mi?

Evet. Etkilenen sinire göre belirtiler farklılık gösterebilir.

Median sinir yaralanmalarında:

• Başparmak, işaret ve orta parmakta his kaybı
• Başparmak hareketlerinde zayıflık
• Kavrama becerisinde azalma

Ulnar sinir yaralanmalarında:

• Serçe ve yüzük parmağında uyuşma
• Parmakları yana açıp kapatmada güçlük
• İnce el hareketlerinde bozulma

Radyal sinir yaralanmalarında:

• El bileğini yukarı kaldıramama
• Parmakları açmada güçlük
• El sırtında his kaybı

Belirtilerin değerlendirilmesi yaralanan sinirin belirlenmesinde önemli ipuçları sağlar.

Sinir Yaralanması Sonrasında Ne Yapılmalıdır?

Sinir yaralanmasından şüphelenildiğinde elde zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır.

İlk aşamada;

• Yaralı bölge hareketsiz tutulmalıdır.
• Açık yara varsa temiz bir örtü ile kapatılmalıdır.
• Kanama kontrol altına alınmalıdır.
• Kopan veya kesilen dokulara müdahale edilmemelidir.
• En kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Özellikle kesici alet yaralanmalarında parmak hareketleri normal olsa bile sinir hasarı bulunabileceği unutulmamalıdır.

Sinir Yaralanmaları Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı ayrıntılı fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında hekim;

• Duyu muayenesi yapar.
• Kas gücünü değerlendirir.
• Parmak hareketlerini inceler.
• Refleksleri kontrol edebilir.
• Eşlik eden tendon ve damar yaralanmalarını araştırır.

Tanıyı desteklemek amacıyla şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Elektromiyografi (EMG)
• Sinir iletim çalışmaları
• Ultrason
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
• Direkt röntgen (eşlik eden kırıkları değerlendirmek amacıyla)

EMG özellikle iyileşme sürecinin değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlayabilir.

Sinir Yaralanmalarıyla Birlikte Görülebilen Yaralanmalar

Sinir yaralanmaları çoğu zaman tek başına görülmez.

Eşlik edebilecek yaralanmalar şunlardır:

• Tendon yaralanmaları
• El ve parmak kırıkları
• Damar yaralanmaları
• Bağ yaralanmaları
• Ezilme yaralanmaları
• Açık yumuşak doku yaralanmaları

Bu nedenle kapsamlı bir değerlendirme gereklidir.

Cerrahi Dışı Tedavi Seçenekleri

Her sinir yaralanması ameliyat gerektirmez.

Uygun hastalarda uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

• Düzenli takip
• Atel uygulaması
• Fizik tedavi
• El rehabilitasyonu
• Duyu eğitimi
• Kas güçlendirme egzersizleri

Ezilme veya gerilmeye bağlı bazı sinir yaralanmaları zaman içinde kendiliğinden iyileşebilir.

Sinir Onarımı Ne Zaman Gerekir?

Cerrahi tedavi aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

• Tam sinir kesileri
• Sinir uçlarının ayrıldığı yaralanmalar
• Açık sinir yaralanmaları
• İleri derecede fonksiyon kaybı
• Cerrahi dışı tedaviye rağmen iyileşmeyen olgular

Tedavi kararı yaralanmanın tipi, süresi ve eşlik eden yaralanmalar dikkate alınarak verilir.

Sinir Onarımı Nasıl Yapılır?

Cerrahi tedavinin amacı sinirin bütünlüğünü yeniden sağlamaktır.

Uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

• Primer sinir onarımı
• Sinir grefti
• Sinir transferi
• Eşlik eden tendon ve damar onarımları

Cerrahi teknik, yaralanmanın yerine ve sinir uçları arasındaki mesafeye göre belirlenir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Sinir iyileşmesi tendon ve kemik iyileşmesine göre daha uzun sürebilir.

İyileşme döneminde;

• Koruyucu atel kullanılabilir.
• El rehabilitasyonu uygulanır.
• Duyu egzersizleri yapılabilir.
• Kas güçlendirme programı planlanabilir.
• Düzenli kontroller aksatılmamalıdır.

Sinir dokusu belirli bir hızla iyileştiği için fonksiyonların geri kazanılması aylar sürebilir.

Sinir Yaralanmaları Tedavi Edilmezse Ne Olabilir?

Tedavi edilmeyen sinir yaralanmaları ciddi fonksiyon kayıplarına yol açabilir.

Bunlar arasında:

• Kalıcı his kaybı
• Kas erimesi
• Parmaklarda güç kaybı
• Kavrama fonksiyonunda bozulma
• Hareket kaybı
• Parmak deformiteleri
• Günlük yaşam aktivitelerinde belirgin kısıtlılık

yer alabilir.

Bu nedenle erken değerlendirme büyük önem taşır.

Sinir Yaralanmalarından Korunmak Mümkün müdür?

Her yaralanmayı önlemek mümkün değildir. Ancak risk azaltılabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• İş güvenliği kurallarına uymak
• Kesici alet kullanırken koruyucu ekipman kullanmak
• Spor sırasında uygun koruyucu ekipman kullanmak
• Makine kullanımında dikkatli olmak
• Cam ve metal parçalarıyla çalışırken eldiven kullanmak
• El yaralanmalarını ihmal etmemek

Sık Sorulan Sorular

Sinir kesilirse kendiliğinden iyileşir mi?

Tam kesilen sinirler genellikle kendiliğinden iyileşmez. Bu tür yaralanmalarda cerrahi onarım gerekebilir. Ezilme veya gerilmeye bağlı bazı sinir yaralanmaları ise zamanla düzelebilir.

Sinir yaralanmasında his kaybı kalıcı olur mu?

Hasarın derecesine bağlıdır. Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok hastada his kısmen veya tamamen geri dönebilir. Ancak ağır yaralanmalarda kalıcı kayıplar gelişebilir.

EMG ne zaman yapılır?

EMG'nin zamanı yaralanmanın türüne ve klinik değerlendirmeye göre belirlenir. Hekim, en doğru zamanı hastanın durumuna göre planlar.

Sinir ameliyatından sonra iyileşme ne kadar sürer?

Sinir dokusunun iyileşmesi zaman alır. Fonksiyonların geri kazanılması yaralanmanın yerine, şiddetine ve uygulanan tedaviye bağlı olarak aylar sürebilir.

Fizik tedavi gerekli midir?

Evet. El rehabilitasyonu ve duyu eğitimi, sinir yaralanmaları sonrasında fonksiyonların geri kazanılmasında tedavinin önemli bir parçasıdır.

Sinir yaralanmaları, elin hareket ve duyu fonksiyonlarını doğrudan etkileyen ciddi yaralanmalardır. Erken tanı, uygun cerrahi veya cerrahi dışı tedavi ve düzenli rehabilitasyon sayesinde birçok hastada başarılı sonuçlar elde edilebilir. El veya parmakta travma sonrasında uyuşma, his kaybı, güçsüzlük ya da hareket kaybı geliştiğinde vakit kaybetmeden ortopedi ve travmatoloji veya el cerrahisi alanında deneyimli bir uzmana başvurulması, kalıcı fonksiyon kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşır.