Trokanterik bursit nedir?

Bursa, kemikler ile kaslar ve tendonlar arasında sürtünmeyi azaltan, sıvı içeren küçük keseciklerdir. Kalçanın dış kısmında, uyluk kemiğinin üst bölümündeki büyük trokanter üzerinde de bu yapılardan biri bulunur.

Trokanterik bursit, bu bursanın tahriş olması veya iltihaplanması sonucu gelişen bir rahatsızlıktır. Bununla birlikte günümüzde kalçanın dış yan ağrılarının önemli bir kısmının, gluteus medius ve gluteus minimus tendonlarındaki sorunlarla birlikte görüldüğü bilinmektedir.

Trokanterik bursit neden olur?

Trokanterik bursit tek bir nedene bağlı gelişmez. Çoğu zaman tekrarlayan zorlanmalar, tendon problemleri ve biyomekanik bozukluklar birlikte rol oynar.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Kalça üzerine düşme veya darbe
• Uzun süre yürüme veya koşma
• Tekrarlayan merdiven çıkma
• Gluteal tendon hastalıkları
• Kalça çevresi kaslarında güçsüzlük
• Bacak boyu farklılığı
• Bel ve kalça biyomekaniğini etkileyen duruş bozuklukları
• Obezite
• Kalça protezi veya diğer kalça cerrahileri sonrası gelişen irritasyon

Kimlerde daha sık görülür?

Trokanterik bursit her yaşta görülebilse de bazı gruplarda daha sık ortaya çıkar.

Risk grubunda bulunan kişiler şunlardır:

• 40 yaş üzerindeki bireyler
• Kadınlar
• Koşucular
• Uzun mesafe yürüyüş yapan kişiler
• Kalça çevresi kaslarında zayıflık bulunanlar
• Bel veya diz problemleri nedeniyle yürüme şekli değişen hastalar
• Fazla kilolu bireyler

Kalçaya tekrarlayan yük binmesi hastalığın gelişme riskini artırabilir.

Trokanterik bursitin belirtileri nelerdir?

Belirtiler genellikle kalçanın dış kısmında hissedilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Kalçanın dış yanında ağrı
• Yan yatarken ağrının artması
• Yürürken veya merdiven çıkarken ağrı
• Uzun süre ayakta kalınca şikâyetlerin artması
• Kalçanın dış kısmında hassasiyet
• Ağrının uyluğun dış tarafına yayılması
• Uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken rahatsızlık hissi

Bazı hastalarda ağrı diz seviyesine kadar yayılabilir. Ancak genellikle kasık bölgesinde belirgin ağrı görülmez.

Trokanterik bursit nasıl teşhis edilir?

Tanı, ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında:

• Kalçanın dış kısmında hassasiyet değerlendirilir.
• Kalça hareket açıklığı incelenir.
• Gluteal tendon fonksiyonları değerlendirilir.
• Bel, kalça ve diz kaynaklı diğer ağrı nedenleri araştırılır.

Tanıyı desteklemek amacıyla şu görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir:

• Direkt röntgen
• Ultrasonografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

MR ve ultrasonografi; bursa iltihabı, gluteal tendon yırtıkları veya diğer yumuşak doku sorunlarının değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Trokanterik bursit nasıl tedavi edilir?

Tedavi planı oluşturulurken;

• Ağrının şiddeti,
• Şikâyetlerin süresi,
• Hastanın yaşı,
• Günlük yaşam aktiviteleri,
• Eşlik eden tendon hastalıkları

birlikte değerlendirilir.

Cerrahi dışı tedavi seçenekleri şunlardır:

• Aktivitenin düzenlenmesi
• Ağrı kontrolüne yönelik ilaç tedavisi
• Soğuk uygulama
• Fizik tedavi
• Kalça çevresi kaslarını güçlendirme egzersizleri
• Germe egzersizleri
• Yürüme biyomekaniğini düzeltmeye yönelik rehabilitasyon
• Gerektiğinde enjeksiyon tedavileri

Hastaların büyük bölümünde cerrahi dışı tedavi ile başarılı sonuçlar elde edilebilir.

Trokanterik bursitte ameliyat hangi durumlarda önerilir?

Trokanterik bursit nedeniyle ameliyat gereksinimi oldukça nadirdir.

Cerrahi tedavi şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Uzun süreli cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden ağrı
• Günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen fonksiyon kaybı
• Gluteus medius veya gluteus minimus tendon yırtıklarının eşlik etmesi
• Kronik ve dirençli bursit olguları

Cerrahi karar hastanın klinik değerlendirmesi ve görüntüleme sonuçları doğrultusunda verilir.

Trokanterik bursit ameliyatı nasıl yapılır?

Cerrahi gereken seçilmiş hastalarda çoğunlukla minimal invaziv veya artroskopik/endoskopik yöntemler tercih edilmektedir.

Ameliyat sırasında:

• İltihaplı bursa çıkarılabilir (bursektomi).
• Sürtünmeye neden olan kemik çıkıntıları gerektiğinde düzeltilir.
• Eşlik eden gluteal tendon yırtıkları onarılabilir.
• Çevre yumuşak dokular değerlendirilerek gerekli girişimler yapılabilir.

Uygulanacak yöntem hastanın mevcut patolojisine göre planlanır.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?

İyileşme süresi yapılan işlemin kapsamına göre değişebilir.

Rehabilitasyon sürecinde:

• Ağrı kontrolü sağlanır.
• Kontrollü yürüyüş programı uygulanır.
• Kalça hareket açıklığı egzersizleri başlanır.
• Kalça çevresi kasları güçlendirilir.
• Denge ve koordinasyon çalışmaları yapılır.
• Günlük yaşama dönüş kademeli olarak planlanır.

Tendon onarımı yapılan hastalarda rehabilitasyon süreci daha dikkatli planlanabilir.

Trokanterik bursit önlenebilir mi?

Her vakayı önlemek mümkün olmasa da bazı önlemler riskin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• Kalça çevresi kaslarını düzenli güçlendirmek
• Egzersiz öncesinde yeterli ısınma yapmak
• Antrenman yoğunluğunu kademeli artırmak
• Uygun ayakkabı kullanmak
• Fazla kilonun kontrol altına alınması
• Uzun süre aynı tarafa yük vermekten kaçınmak
• Kalça ağrısı başladığında erken değerlendirme yaptırmak

Sık Sorulan Sorular

Trokanterik bursit ile kalça kireçlenmesi aynı hastalık mıdır?

Hayır. Trokanterik bursit, kalçanın dış tarafındaki bursa ve çevre yumuşak dokuların etkilenmesiyle ortaya çıkar. Kalça kireçlenmesi ise eklem kıkırdağının zamanla aşınması sonucu gelişen farklı bir hastalıktır.

Trokanterik bursit kendiliğinden geçebilir mi?

Hafif olgularda istirahat ve aktivite düzenlenmesiyle şikâyetler azalabilir. Ancak uzun süren veya tekrarlayan ağrılarda ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması önemlidir.

Her trokanterik bursitte enjeksiyon gerekir mi?

Hayır. Enjeksiyon tedavisi her hasta için gerekli değildir. Hastanın klinik durumu ve tedaviye verdiği yanıta göre uygun görülen durumlarda değerlendirilebilir.

Ameliyat sonrası tamamen iyileşmek mümkün müdür?

İyileşme; hastalığın nedenine, eşlik eden tendon problemlerine, uygulanan tedaviye ve rehabilitasyon programına uyuma bağlı olarak değişebilir. Düzenli egzersiz ve uzman takibi tedavi başarısına önemli katkı sağlar.

Sonuç

Trokanterik bursit, kalçanın dış yanında ağrıya neden olan yaygın yumuşak doku hastalıklarından biridir. Günümüzde birçok olguda ağrının yalnızca bursadan değil, gluteal tendonlardan da kaynaklanabileceği bilinmektedir. Erken tanı, ayrıntılı klinik değerlendirme ve kişiye özel tedavi planlaması sayesinde hastaların büyük bölümünde cerrahiye ihtiyaç duyulmadan başarılı sonuçlar elde edilebilir. Cerrahi tedavi ise yalnızca seçilmiş ve dirençli olgularda değerlendirilmektedir. Tedavi planı; hastanın şikâyetleri, yaşam tarzı, görüntüleme bulguları ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınarak ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından kişiye özel olarak oluşturulmalıdır.