Omuz sıkışma sendromu nedir?

Omuz sıkışma sendromu, rotator manşet tendonları ile subakromiyal bursanın omuz hareketleri sırasında akromiyon altında sıkışması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır.

Normal şartlarda bu yapılar omuz hareketleri sırasında rahatça kayar. Ancak çeşitli nedenlerle bu alan daraldığında tendonlar ve bursa sürekli baskıya maruz kalabilir. Bu durum zamanla iltihaplanma, ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabilir.

Omuz sıkışma sendromu neden olur?

Omuz sıkışma sendromunun gelişiminde tek bir neden bulunmaz. Genellikle birden fazla faktör birlikte rol oynar.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Tekrarlayan baş üstü hareketler
• Rotator manşet tendonlarının yıpranması
• Subakromiyal bursit
• Akromiyon yapısındaki anatomik farklılıklar
• Omuz kaslarında güçsüzlük veya dengesizlik
• Omuz ekleminde hareket bozuklukları
• Yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler
• Omuz travmaları

Özellikle uzun süre aynı hareketleri tekrar eden kişilerde tendonlar zaman içinde tahriş olabilir ve sıkışma sendromu gelişebilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Omuz sıkışma sendromu her yaşta görülebilmekle birlikte bazı kişilerde daha sık ortaya çıkar.

Risk grubunda yer alanlar şunlardır:

• Yüzücüler
• Tenis ve voleybol sporcuları
• Boyacılar
• Elektrikçiler
• İnşaat çalışanları
• Kuaförler
• Fitness ile uğraşan kişiler
• 40 yaş üzerindeki bireyler

Baş üstü çalışmayı gerektiren mesleklerde omuz tendonları daha fazla yük altında kalabilir.

Omuz sıkışma sendromunun belirtileri nelerdir?

Belirtiler başlangıçta hafif olabilir ve zamanla giderek artabilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Omuzun dış ve ön kısmında ağrı
• Kolu yukarı kaldırırken ağrı
• Gece artan omuz ağrısı
• Yan yatarken omuzda rahatsızlık hissi
• Baş üstü hareketlerde zorlanma
• Omuzda güçsüzlük hissi
• Hareket sırasında takılma hissi
• Günlük aktivitelerde zorlanma

İleri evrelerde omuz hareket açıklığında azalma görülebilir.

Omuz sıkışma sendromu nasıl teşhis edilir?

Tanı, ayrıntılı hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında:

• Ağrının yeri değerlendirilir.
• Omuz hareket açıklığı incelenir.
• Kas gücü değerlendirilir.
• Sıkışmayı düşündüren özel klinik testler uygulanabilir.

Tanıyı desteklemek amacıyla şu görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir:

• Direkt röntgen
• Ultrasonografi
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR)

MR; rotator manşet tendonları, bursa ve diğer yumuşak dokuların değerlendirilmesinde önemli bilgiler sağlayabilir.

Omuz sıkışma sendromu nasıl evrelendirilir?

Omuz sıkışma sendromu klasik olarak üç evrede değerlendirilebilir.

Evre 1

• Tendon ve bursada ödem ile iltihaplanma ön plandadır.
• Genellikle genç bireylerde görülür.
• Uygun tedavi ile düzelme sağlanabilir.

Evre 2

• Tendonlarda kalınlaşma ve dejeneratif değişiklikler gelişebilir.
• Ağrı daha uzun süre devam edebilir.
• Hareket kısıtlılığı belirginleşebilir.

Evre 3

• Rotator manşet tendonlarında yırtıklar gelişebilir.
• Kemik çıkıntıları (osteofitler) görülebilir.
• Cerrahi tedavi bazı hastalarda değerlendirilebilir.

Omuz sıkışma sendromu nasıl tedavi edilir?

Tedavi planı oluşturulurken;

• Hastanın yaşı,
• Şikâyetlerin süresi,
• Günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği,
• Eşlik eden tendon hastalıkları,
• Aktivite düzeyi

birlikte değerlendirilir.

Cerrahi dışı tedavi seçenekleri şunlardır:

• Aktivite düzenlenmesi
• Ağrı kontrolüne yönelik ilaç tedavisi
• Soğuk uygulama
• Fizik tedavi
• Omuz çevresi kaslarını güçlendirme egzersizleri
• Duruş (postür) eğitimi
• Gerekli görülen hastalarda enjeksiyon tedavileri

Birçok hastada cerrahi dışı tedavi ile belirgin iyileşme sağlanabilir.

Omuz sıkışma sendromunda ameliyat hangi durumlarda önerilir?

Her hastada cerrahi tedavi gerekli değildir.

Ameliyat şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Uzun süreli cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden ağrı
• Günlük yaşam aktivitelerini etkileyen fonksiyon kaybı
• Rotator manşet yırtığının eşlik ettiği durumlar
• Belirgin kemik çıkıntılarının sıkışmaya neden olması
• İleri derecede omuz hareket kısıtlılığı

Cerrahi karar, hastanın klinik bulguları ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.

Artroskopik omuz sıkışma ameliyatı nasıl yapılır?

Günümüzde omuz sıkışma sendromunun cerrahi tedavisinde çoğunlukla artroskopik (kapalı) cerrahi tercih edilmektedir.

Ameliyat sırasında:

• Omuz eklemi ayrıntılı olarak değerlendirilir.
• İltihaplı bursa temizlenebilir (bursektomi).
• Gerekli görülen durumlarda akromiyon altındaki kemik çıkıntıları düzeltilerek subakromiyal alan genişletilebilir (subakromiyal dekompresyon).
• Eşlik eden rotator manşet veya biseps tendonu yaralanmaları varsa aynı seansta tedavi edilebilir.

Uygulanacak cerrahi işlem, hastanın anatomik yapısı ve eşlik eden omuz patolojalarına göre planlanır.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Cerrahi sonrası rehabilitasyon, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

İyileşme sürecinde:

• Omuz hareketleri kontrollü şekilde başlatılır.
• Ağrı kontrolü sağlanır.
• Hareket açıklığı egzersizleri uygulanır.
• Omuz çevresi kasları güçlendirilir.
• Denge ve koordinasyon çalışmaları yapılır.
• Günlük yaşama ve spora dönüş aşamalı olarak planlanır.

Rehabilitasyon süresi; yapılan cerrahi işlemlere ve hastanın bireysel iyileşme hızına göre değişebilir.

Omuz sıkışma sendromu önlenebilir mi?

Her vakayı önlemek mümkün olmasa da risk azaltılabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• Omuz çevresi kaslarını düzenli güçlendirmek
• Spor öncesinde yeterli ısınma yapmak
• Baş üstü hareketlerde doğru teknik kullanmak
• Duruş bozukluklarını düzeltmeye yönelik egzersizler yapmak
• Tekrarlayan zorlayıcı hareketlere ara vermek
• Omuz ağrısı başladığında erken değerlendirme yaptırmak

Kas kuvvetinin ve omuz biyomekaniğinin korunması, sıkışma sendromu gelişme riskini azaltmaya katkı sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Omuz sıkışma sendromu kendiliğinden geçer mi?

Hafif vakalarda istirahat ve uygun tedavi ile şikâyetlerde düzelme görülebilir. Ancak uzun süren ağrılar veya fonksiyon kaybı olan hastalarda ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması önemlidir.

Her omuz sıkışma sendromunda ameliyat gerekir mi?

Hayır. Hastaların büyük bölümünde cerrahi dışı tedavi yöntemleri başarılı sonuç verebilir. Cerrahi tedavi, uygun hastalarda ve belirli endikasyonlar doğrultusunda değerlendirilir.

Omuz sıkışma sendromu rotator manşet yırtığına neden olabilir mi?

Uzun süre devam eden mekanik sıkışma, bazı hastalarda rotator manşet tendonlarında yıpranmaya ve zamanla yırtıklara zemin hazırlayabilir. Ancak her omuz sıkışma sendromunda tendon yırtığı gelişmez.

Ameliyat sonrası spor yapılabilir mi?

Uygun rehabilitasyon tamamlandıktan ve omuz fonksiyonları yeterli düzeye ulaştıktan sonra birçok hasta spor aktivitelerine dönebilmektedir. Spora dönüş zamanı; uygulanan tedavi, omuzun iyileşme durumu ve uzman değerlendirmesine göre planlanmalıdır.

Sonuç

Omuz sıkışma sendromu (impingement), omuz ağrısının en sık nedenlerinden biri olup erken dönemde tanınıp tedavi edildiğinde başarılı sonuçlar alınabilen bir rahatsızlıktır. Cerrahi dışı tedavi yöntemleri birçok hastada ağrının azalmasına ve omuz fonksiyonlarının iyileşmesine katkı sağlarken, uygun hastalarda artroskopik cerrahi ile sıkışmaya neden olan yapısal sorunlar giderilebilir. Tedavi planı; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, şikâyetlerinin süresi ve eşlik eden omuz hastalıkları dikkate alınarak ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından kişiye özel olarak oluşturulmalıdır.