Diz çevresi kırıkları nelerdir?

Diz çevresi kırıkları, diz eklemini oluşturan kemiklerin ekleme yakın bölümlerinde meydana gelen kırıklardır. Bu yaralanmalar iki ana grupta incelenir.

Distal femur kırıkları

Femurun diz eklemine komşu alt bölümünde meydana gelir. Kırık yalnızca kemiğin alt kısmını etkileyebilir veya diz eklem yüzeyine kadar uzanabilir.

Proksimal tibia (tibia platosu) kırıkları

Kaval kemiğinin diz eklemini oluşturan üst yüzeyinde gelişir. Eklem yüzeyinin çökmesi veya parçalanması söz konusu olabilir. Dizin yük taşıma fonksiyonu açısından önemli kırıklar arasında yer alır.

Her iki kırık tipi de uygun şekilde tedavi edilmediğinde diz hareketlerinde kısıtlılık, dengesizlik ve erken dönem eklem kireçlenmesine neden olabilir.

Distal femur kırığı nedir?

Distal femur, uyluk kemiğinin diz eklemine katılan alt bölümüdür. Bu bölgede oluşan kırıklar özellikle yüksek enerjili travmalar sonrasında görülebilir. İleri yaş grubunda ise kemik yoğunluğunun azalmasına bağlı olarak daha düşük enerjili düşmelerle de gelişebilir.

Bazı distal femur kırıkları yalnızca kemiğin metafiz adı verilen bölümünü etkilerken, bazıları doğrudan diz eklem yüzeyine uzanır. Eklem içine uzanan kırıklarda eklem yüzeyinin düzgünlüğünün korunması tedavinin en önemli hedeflerinden biridir.

Diz protezi bulunan hastalarda protezin hemen üzerinde gelişen kırıklar da distal femur kırıkları içerisinde özel bir grupta değerlendirilir.

Proksimal tibia (tibia platosu) kırığı nedir?

Proksimal tibia, kaval kemiğinin diz eklemini oluşturan üst bölümüdür. Bu bölgedeki düz eklem yüzeyi "tibia platosu" olarak adlandırılır.

Tibia platosu kırıkları, diz üzerine gelen yükün karşılandığı yüzeyi etkilediği için büyük önem taşır. Kırık sırasında eklem yüzeyinde çökme, ayrılma veya parçalanma gelişebilir. Bunun yanında menisküs, ön çapraz bağ, arka çapraz bağ ve yan bağ yaralanmaları da kırığa eşlik edebilir.

Kırığın tedavisinde yalnızca kemiğin kaynaması değil, eklem yüzeyinin mümkün olduğunca düzgün şekilde yeniden oluşturulması hedeflenir.

Diz çevresi kırıkları neden oluşur?

Diz çevresindeki kırıkların oluş mekanizması hastanın yaşına ve maruz kaldığı travmanın şiddetine göre değişebilir.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Trafik kazaları
• Motosiklet kazaları
• Yüksekten düşme
• Spor yaralanmaları
• Diz üzerine doğrudan darbe
• İş kazaları
• Ev içi düşmeler
• Osteoporoz
• Kemik yapısını zayıflatan hastalıklar
• Diz protezi çevresindeki travmalar

Genç hastalarda yüksek enerjili yaralanmalar ön plandayken, ileri yaşta daha hafif travmalar da ciddi kırıklara neden olabilir.

Kimlerde daha sık görülür?

Bu kırıklar her yaşta görülebilmekle birlikte bazı kişilerde risk daha yüksektir.

Risk grubunda bulunan kişiler şunlardır:

• İleri yaştaki bireyler
• Osteoporoz hastaları
• Trafik kazası geçiren kişiler
• Motosiklet kullanıcıları
• Temas sporlarıyla uğraşan sporcular
• İnşaat ve ağır işlerde çalışanlar
• Diz protezi bulunan hastalar
• Daha önce diz çevresinde kırık geçirmiş kişiler

Kemik kalitesinin azalması, düşme riskinin artması ve denge bozuklukları da diz çevresi kırıklarının görülme sıklığını artırabilir.

Diz çevresi kırıklarının belirtileri nelerdir?

Belirtiler kırığın yerine ve şiddetine göre değişmekle birlikte genellikle belirgindir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Diz çevresinde şiddetli ağrı
• Dizde hızla gelişen şişlik
• Üzerine basamama
• Hareket ettirmekte zorlanma
• Dizde şekil bozukluğu
• Morarma
• Dizde kilitlenme hissi
• Hareket sırasında şiddetli ağrı
• Açık kırıklarda cilt bütünlüğünün bozulması

Bazı hastalarda diz içerisinde kan birikmesine bağlı olarak kısa sürede belirgin şişlik gelişebilir.

Diz çevresi kırıkları nasıl teşhis edilir?

Tanı, yaralanmanın oluş şeklinin öğrenilmesi ve ayrıntılı fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında;

• Dizin şekli değerlendirilir.
• Şişlik ve hassasiyet incelenir.
• Bağ yaralanması bulguları araştırılır.
• Damar ve sinir muayenesi yapılır.
• Diz çevresindeki cilt bütünlüğü kontrol edilir.

Kesin tanı için ilk olarak direkt röntgen çekilir.

Eklem içine uzanan veya parçalı kırıklarda bilgisayarlı tomografi, kırık parçalarının ayrıntılı değerlendirilmesini sağlar. Menisküs, bağ veya kıkırdak yaralanmalarından şüphelenildiğinde manyetik rezonans görüntüleme de tedavi planlamasına katkı sağlayabilir.

Diz çevresi kırıkları nasıl tedavi edilir?

Tedavi planı hazırlanırken;

• Kırığın bulunduğu kemik
• Eklem yüzeyinin etkilenmesi
• Yer değiştirme miktarı
• Çökme olup olmaması
• Hastanın yaşı
• Kemik kalitesi
• Aktivite düzeyi
• Eşlik eden bağ ve menisküs yaralanmaları

birlikte değerlendirilir.

Yer değiştirmemiş bazı kırıklar cerrahi uygulanmadan tedavi edilebilir. Ancak eklem yüzeyinde bozulma bulunan veya instabil kırıkların önemli bir kısmında cerrahi tedavi tercih edilir.

Cerrahi dışı tedavi hangi durumlarda uygulanabilir?

Cerrahi dışı tedavi daha çok;

• Yer değiştirmemiş kırıklarda
• Eklem yüzeyinin korunduğu olgularda
• Cerrahi açısından yüksek risk taşıyan hastalarda

değerlendirilebilir.

Bu süreçte dizlik veya uygun destekleyici ortez kullanılabilir. Düzenli röntgen kontrolleriyle kırığın yer değiştirmediğinden emin olunur ve uygun zamanda kontrollü hareket egzersizlerine başlanır.

Distal femur kırıkları nasıl ameliyat edilir?

Distal femur kırıklarında amaç bacağın anatomik dizilimini yeniden sağlamak ve diz eklem yüzeyini mümkün olduğunca eski hâline getirmektir.

Kırığın özelliklerine göre;

• Kilitli plak sistemleri
• İntramedüller çiviler
• Vida uygulamaları
• Birden fazla implantın birlikte kullanıldığı yöntemler

tercih edilebilir.

Diz protezi bulunan hastalarda uygulanacak cerrahi yöntem, protezin sağlamlığı ve kırığın yerine göre planlanır.

Tibia platosu kırıkları nasıl ameliyat edilir?

Tibia platosu kırıklarında cerrahinin temel amacı çöken eklem yüzeyini kaldırmak, diz eklemini yeniden hizalamak ve stabil bir kemik tespiti sağlamaktır.

Cerrahi sırasında;

• Plak ve vida sistemleri
• Çökme alanının desteklenmesi
• Gerekli durumlarda kemik grefti veya kemik grefti yerine kullanılan biyolojik destek materyalleri

kullanılabilir.

Menisküs veya bağ yaralanmaları varsa bunlar da aynı seansta veya uygun görülen dönemde tedavi edilebilir.

Ameliyat sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Diz çevresi kırıklarında rehabilitasyon tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.

İyileşme sürecinde;

• Ağrı ve ödem kontrolü sağlanır.
• Diz hareket açıklığı korunmaya çalışılır.
• Kas güçlendirme egzersizlerine başlanır.
• Uygun zamanda yürüteç veya koltuk değneği kullanılır.
• Bacağa yük verme süreci kontrollü şekilde planlanır.
• Günlük yaşam aktivitelerine kademeli dönüş sağlanır.

Uzun süre hareketsiz kalınması diz sertliği riskini artırabileceği için egzersiz programı kişiye özel olarak düzenlenmelidir.

Diz çevresi kırıklarının olası komplikasyonları nelerdir?

Tedavi sürecinde bazı komplikasyonlar gelişebilir.

Bunlar arasında;

• Geç kaynama
• Kaynamama
• Yanlış pozisyonda kaynama
• Diz hareketlerinde kısıtlılık
• Diz sertliği
• Travma sonrası kireçlenme
• Enfeksiyon
• Damar ve sinir yaralanmaları
• İmplant problemleri
• Derin ven trombozu
• Kas güçsüzlüğü
• Kronik ağrı

yer alabilir.

Eklem yüzeyini etkileyen kırıklarda anatomik uyumun sağlanamaması ilerleyen yıllarda diz kireçlenmesi riskini artırabilir.

Diz çevresi kırıkları önlenebilir mi?

Her kırığın önüne geçmek mümkün olmasa da bazı önlemler riski azaltabilir.

Koruyucu öneriler şunlardır:

• Trafik kurallarına uymak
• Koruyucu spor ekipmanları kullanmak
• Ev içinde düşmeye neden olabilecek engelleri kaldırmak
• Kas gücü ve denge egzersizleri yapmak
• Osteoporoz açısından düzenli değerlendirilmek
• Diz çevresi kaslarını güçlendirmek
• Uygun tabanlı ayakkabılar tercih etmek
• Riskli işlerde koruyucu ekipman kullanmak

Sık Sorulan Sorular

Tibia platosu kırıkları neden önemlidir?

Çünkü bu kırıklar diz eklem yüzeyini etkileyebilir. Eklem yüzeyindeki bozulmalar tedavi edilmediğinde hareket kısıtlılığı ve erken dönem kireçlenme gelişebilir.

Diz çevresi kırıkları her zaman ameliyat gerektirir mi?

Hayır. Yer değiştirmemiş ve stabil bazı kırıklar cerrahi uygulanmadan takip edilebilir. Ancak eklem yüzeyini bozan veya instabil olan kırıklarda cerrahi tedavi daha sık tercih edilir.

Ameliyat sonrası ne zaman yürünebilir?

Bacağa yük verme zamanı kırığın tipi, uygulanan cerrahi yöntem ve kemik iyileşme sürecine göre belirlenir. Bazı hastalarda erken kontrollü hareketlere başlanırken tam yük verme daha sonraki haftalara bırakılabilir.

Bu kırıklar dizde kireçlenmeye neden olur mu?

Eklem yüzeyini etkileyen kırıklarda travmaya bağlı kireçlenme gelişme riski artabilir. Bu riskin azaltılmasında doğru cerrahi tedavi ve düzenli rehabilitasyon önemli rol oynar.

Sonuç

Distal femur ve proksimal tibia kırıkları, diz eklemini oluşturan kemiklerin önemli yaralanmaları arasında yer alır. Bu kırıklar yalnızca kemik bütünlüğünü değil, dizin hareket kabiliyetini ve yük taşıma fonksiyonunu da etkileyebilir. Tedavi planı hazırlanırken kırığın yapısı, eklem yüzeyinin durumu, hastanın yaşı, kemik kalitesi ve eşlik eden yumuşak doku yaralanmaları birlikte değerlendirilir. Erken tanı, doğru tedavi yaklaşımı ve planlı rehabilitasyon sayesinde diz fonksiyonlarının korunması ve hastanın günlük yaşamına güvenli şekilde dönmesi hedeflenir.